دانش محض

مکانیک کوانتومی در رأس یک انقلاب علمی

از سال ۱٩٣۰ به بعد روندی غالب در محافل علمی و «علم عامه‌پسند» به وجود آمده که مکانیک کوانتومی را با انواع تفسیرهای ایده‌آلیستی و عرفانی بیان می‌دارد. در میان این مکاتب ایده‌آلیستی، «تفسیرِ کپنهاگی» مکانیک کوانتومی که توسط نیلز بوهر و ورنر هایزنبرگ – که ساکن پایتخت دانمارک بودند …

مطالعه بیشتر »

آگاهی توهمی فهم‌ناپذیر است

مروری بر کتاب «از باکتری تا باخ و بالعکس: تکامل اذهان» نوشتۀ Daniel C. Dennett دنیل دنت از مشهورترین فیلسوفان زندۀ دنیاست. او بزرگترین نظریه‌پرداز دنیای مدرن را داروین می‌داند و می‌کوشد نظریۀ تکامل و انتخاب طبیعی را در پژوهش‌هایش دربارۀ فلسفۀ ذهن و فلسفۀ آگاهی به‌کار گیرد. آخرین کتاب …

مطالعه بیشتر »

رویکردی مارکسیستی به مارکسیسم

لوسین گلذمن

لوسین گلدمن برگردان : کاوه بویری در خصوص این موضوع دشوار و بنیادی، من به خود اجازه می‌دهم نظرات و پیشنهادهای خود را برشمارم بی‌آن که آن‌ها را با طول و تفصیل‌های نامربوط پیوند دهم. موانع ِ بررسی، به خودی خود، بسیار در هم تنیده‌اند. تعاریف و سوگیری‌ها: 1– روش …

مطالعه بیشتر »

اگر بیگ بنگ نبود جهان چگونه شکل می‌گرفت

کرونوس – «همه‌چیز از بیگ‌بنگ (انفجار بزرگ) شروع شد.» دست‌کم در سریال «بیگ‌بنگ تئوری» شما را چنین متقاعد می‌کنند که جهان از یک انفجار بزرگ شروع شده است. نظریه‌ی بیگ بنگ یکی از اصلی‌ترین نظریه‌هایی است که منشأ جهان را توضیح می‌دهد و شواهد بی‌شماری در مورد صحت آن وجود …

مطالعه بیشتر »

ویدئو: انسان و هوش مصنوعی

این روزها بسیاری از تحقیقات علمی در مقوله‌ی فهم و آگاهی با کارهای تجربی دانشمندانی که در زمینه‌ی دانش اطلاعات و نظریه‌ی سیستم‌ها فعالیت می‌کنند کامل می‌شود. یک بار دیگر پس از دهه‌ها، دانشمندان رشته‌های خاص – از جمله عصب‌شناسی، به موضوعات مختلف دیگری از جمله زبان‌شناسی، جامعه‌شناسی و ریاضیات …

مطالعه بیشتر »

نظریه‌ی جدید فیزیک که جهان را بدون ماده یا انرژی تاریک توضیح می‌دهد

کرونوس – یکی از بزرگ‌ترین مسائل حل نشده در فیزیک، «ماده‌ی تاریک» و «انرژی تاریک» هستند. این اصطلاحات جهت توضیح و توجیه برداشتی که دانشمندان از کیهان داشتند ساخته شده است، اما ما هنوز بعد از دهه‌ها تحقیقات نمی‌دانیم آیا این چیزها واقعاً وجود دارند یا خیر. آندره مدر، استاد …

مطالعه بیشتر »

دو راه برای سفر در زمان

استیون هاوکینگ، فیزیک‌دان مشهور می‌گوید: «فیلم‌هایی با موضوع سفر در زمان معمولاً ماشین‌های عظیم و پرمصرفی را نشان می‌دهند که مسیری را در میان بعد چهارم (زمان) گشوده و تونلی را در دل زمان باز می‌کند. مسافر زمان نیز خود را برای تجربه‌ای ناشناخته آماده کرده و وارد این تونل …

مطالعه بیشتر »

حساب بی‌نهایت

نویسنده: توحید عبداللهی ریاضیات بنیادی‌تر از آن است که بتوان نام علم بر آن نهاد. در واقع ریاضیات نام عامی برای بخشی از تفکر است که مربوط به اعداد می‌شود. مفهوم عدد و درک آن همزمان با تکامل گونه‌های مختلف طبیعی گسترش پیدا کرده است. با افزایش سلطۀ گونۀ انسان …

مطالعه بیشتر »

هگل به روایت لوکاچ

پیش از آن که به روایت لوکاچ از هگل بپردازیم باید فلسفه کانت را بشناسیم. فلسفه كانت را به عنوان انقلاب كوپرنیكی در فلسفه می‌شناسند. یعنی همانطور كه كوپرنیك در ستاره‌شناسی انقلاب كرد و نظر رایج را دگرگون كرد و گفت این زمین است كه دور خورشید می‌چرخد كانت هم …

مطالعه بیشتر »

آزادی و بازی زندگی

نمی‌توان بدون در نظر آوردن نظرات دانیل دنت (Daniel Dennett)، کسی که معتقد است آزادی یک واقعیت است حتی اگر جهان کاملاً جبرگرایانه (دترمینیستی) باشد، در مورد آزادی سخنی به میان آورد. صرف‌نظر از این واقعیت که جهان در واقع کاملاً جبرگرایانه نیست – زیرا عدم قطعیت کوانتومی در سطح …

مطالعه بیشتر »