اپیزود ۱۶ – پول چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟

خانه انجمن ها متن اپیزودهای اجرا شده اپیزود ۱۶ – پول چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟

این جستار شامل 0 پاسخ ، و دارای 1 کاربر است ، و آخرین بار توسط بیژن صباغ بیژن صباغ در 1 سال پیش بروز شده است.

  • نویسنده
    نوشته ها
  • #1784
    بیژن صباغ
    بیژن صباغ
    سرپرست کل

    [لینک یوتیوب] [لینک آپارات]

    بیشتر ما فکر می کنیم می‌دونیم پول چیه! همون سکه‌ها و اسکناسایی که هممون از بچگی یاد گرفتیم برای خریدن کالاهای مورد نیازمون باید به فروشنده بدیم. اما واقعیت اینه که خیلی از ما نمی‌دونیم پول دقیقا چیه و از کجا اومده.

    /////////////////

    پول در اصل یک کالای واسطه‌ست که به عنوان میانجی و برای تسهیل مبادله استفاده میشه. البته این روزا این تنها نقش پول نیست، ولی دلیل به وجود اومدن پول توی تاریخ همین بوده. اجازه بدین نقش پول رو به عنوان کالایی که باعث می‌شه مبادله‌ها راحت‌تر اتفاق بیفته بیشتر توضیح بدهم.

    فرض کنین شما یه باغدار هستید و تو باغتون مقدار زیادی توت فرنگی کاشتین. این مقدار قطعا بیشتر از مصرف خود شماس. شما نمی تونین با توت فرنگی زنده بمونین و لازمه که مقداری از توت فرنگی اضافه خودتونو در قبال مایحتاج دیگه‌ی زندگی مبادله کنین. فرض کنین الان یک دست لباس نو نیاز دارین. برای مبادله‌ی یه مقدار توت فرنگی با لباس، شما باید دنبال یکی بگردین که نیازمند توت فرنگی‌های شما باشه و در عین حال لباس‌های زیادی دوخته باشه و بخواد اونا رو با کالای شما عوض کنه. پیدا کردن همچین کسی ممکنه سخت باشه، چون شما باید دنبال خیاطی بگردین که دقیقا به همون میزان لباسی که شما می‌خواین، توت فرنگی لازم داشته باشه. اگه خیاط محل شما به توت فرنگی آلرژی داشته باشه دیگه رسمن بدشناسی آوردین.

    یه راه ساده‌تر برای مبادله و تامین مایحتاج، اینه که مردم توافق کنن که به جای مبادله‌ی کالا به کالا، کالاهای مورد نیاز خودشونو با یه کالای مشخص واسطه مبادله کنن. مثلا، اگه شما توت فرنگی رو با یه مقدار گندم مبادله کنین، حتی اگر گندم لازم نداشته باشین، می‌تونین برین سراغ خیاط و در ازای لباس بهش گندم بدین. این در صورتی ممکنه که همه‌ی مردم بین خودشون گندمو به عنوان یه کالای واسطه قبول داشته باشن و مطمئن باشن که اگه از شما گندم بگیرن، دیگرانم این گندمو از اونا قبول می‌کنن و بالاخره همه می تونن مایحتاج خودشونو با این گندم مبادله کنن. پس اینجا گندم یک کالای واسطه‌س و در نقش پول عمل می کنه.

    توی مثالی که گفتم، لباس و توت فرنگی اصطلاحا ارزش مصرف داره، یعنی مردم خواهان این چیزها هستن چون می خوان اونا رو مصرف کنن. اما خود این کالای واسطه یعنی پول، نیازی نیست ارزش مصرف داشته باشه، بنابراین توی اون مثال، به جای گندم، می تونه یک تیکه فلز مثل طلا یا نقره یا حتی یه تکه کاغذ باشه که ما امروز بهش می‌گیم اسکناس. حتی اگه این فلزات و کاغذپاره‌ها به مصرف مردم در نیان، بازم میشه از اونا در نقش پول و برای تسهیل مبادله استفاده کرد.

    شما وقتی کالای خودتونو می فروشین، به یه تکه اسکناس یا فلز سکه نیازی ندارین. شاید از شنیدن این حرف تعجب کنین اما به لحاظ نظری، هرچیزی توی این دنیا می‌تونه به عنوان پول مورد استفاده قرار بگیره. حتی یه تکه سنگ معمولی.

    اما هر کالا یا شی گزینه مناسبی برای استفاده شدن به عنوان پول نیست. برای اینکه یک کالا یا شی به عنوان پول مورد استفاده قرار بگیره باید دو تا ویژگی رو داشته باشه: یکی این که کمیاب باشه و دیگه این که قابل انتقال و حمل و نقل باشه.

    اول از همه، یک کالا برای اینکه بتونه گزینه‌ی خوبی برای پول باشه، باید نسبتا کمیاب باشه. اگر خیلی کمیاب باشه به درد نمی خوره چون مردم باید به اندازه‌ی کافی از این شی برای مبادله در اختیار داشته باشن و گسترش مبادلات، نیازمند تولید بیشتر اون شی هست. به همین خاطر مردم الماس رو به عنوان پول استفاده نمی کنن. در مقابل، فلزاتی مثل طلا و نقره از زمانای خیلی قدیم به عنوان پول مورد استفاده قرار می گرفتن، چونکه اگرچه کمیاب هستن اما نادر نیستن یا به عبارت دیگه می‌شد گفت نسبتن کمیاب هستن.

    دومین ویژگی پول اینه که قابل حمل و نقل باشه. همونطور که گفتم حتی از یه تیکه سنگم میشه به عنوان پول استفاده کرد. سنگ معمولی کمیاب نیست، بنابراین هرکسی می تونه مقداری سنگ از زمین برداره و به عنوان پول استفاده کنه. اما برای اینکه سنگها رو بشه به عنوان پول استفاده کرد، باید حجم زیادی از اونا رو در اختیار داشته باشیم. یعنی مثلا برای خریدن یه دست کت‌شلوار احتمالن به یه گاری سنگ احتیاج می‌شه. پس کمیاب نبودن پول، باعث می شه که به حجم عظیمی از اون نیاز داشته باشیم که این کار عملن امکان‌پذیر نیست. پول باید هم کمیاب و هم قابل حمل و نقل باشه. پس قطعا سنگ معمولی گزینه مناسبی برای پول نیست.

    پس کالایی می‌تونه به عنوان پول استفاده بشه که کمیاب باشه و قابل حمل و نقل. البته بهتره ویژگی سومی هم داشته باشه و اون دوام و ماندگاریه. اگه مردم توت فرنگی یا گندمو به عنوان پول استفاده کنن، هیچوقت نمی‌تونن اونو ذخیره کنن چون این چیزا بعد یه مدت می گنده و فاسد می‌شه.

    چیزی که گفتم نشون می ده چرا اسکانس میتونه به عنوان پول مورد استفاده قرار بگیره. دولت ها کمیابی این پول رو با ایجاد محدودیت توی چاپ اون تضمین می‌کنن. یه تیکه کاغذ مثل اسکناس به این دلیل می تونه مورد استفاده قرار بگیره که اولا ما اصلا نیازی به ارزش مصرف اون نداریم، و دوم اینکه کمیابی نسبی و کنترل شده‌ی اون توسط دولت با انحصار توی چاپ اون تضمین شده‌س. بنابراین چرا دیگه طلا به عنوان پول رایج از مد افتاد؟ جواب اینه: چون طلا خیلی کمیاب بود و کم‌کم خودش ارزش مصرف پیدا کرد و همین‌طور کم‌کم مستهلک می‌شد و زود از بین می‌رفت. به همین دلیل بعد از مدتی سکه‌ها از قلع، مس و نیکل ساخته شدن.

    اما یه نکته‌ی مهم اینه که پول فقط برای مردم کمیابه و نه دولت و بانک مرکزی. بانک مرکزی یه کشور می تونه هرچقدر دلش بخواد اسکانس تولید کنه. با این کار ثروت خودش یا مردمش رو افزایش نداده، بلکه مثل همون مثال تیکه سنگ، صرفا کمیابی پول رو کاهش داده و باعث کاهش ارزش پول خودش میشه.

    گاهی فهم مسائل اقتصادی یه کم سخت به نظر میاد چون ما عمومن درک درستی از پول نداریم. برای اکثر ماها پول نماینده‌ی ثروته. اگه شما یک میلیون دلار داشته باشین یا یه خونه‌ی یک میلیون دلاری، فرقی نمیکنه. اما برای دولت ها و بانک مرکزیشون، مقدار پول نماینده‌ی ثروت نیست. اگر بانک مرکزی ایران چند میلیارد ریال اسکناس بیشتر چاپ کنه، چند میلیارد ریال ثروتمندتر نشده و فقط باعث شده اون پول دیگه نسبتا کمیاب نباشه و این باعث ایجاد تورم می‌شه.

    در مورد تورم به زودی یه ویدیوی دیگه درست می‌کنم اما همون‌طور که گفتم، مقدار زیاد پول در گردش توی جامعه در مقابل تولیدات محدود یکی از دلایل ایجاد تورم هست.

    بنابراین، پول یک کالا یا شیئه که به عنوان واسطه توی مبادلات و برای تسهیل و سریع شدن مبادلات به کار گرفته میشه. مردم خودِ پولو مصرف نمی‌کنن بنابراین برخلاف کالاهای دیگه، پول نیازی نیست ارزش مصرف داشته باشه. هرچند اگه همه‌ی مردم موافق باشن، خیلی از چیزها و کالاهای دیگه مثل اوراق بهادار رو هم میشه به عنوان پول مورد استفاده قرار داد، اما برای آسون شدن کارا، پول باید دو ویژگی کمیاب بودن و قابل حمل بودن رو داشته باشه.

    تعریف پول و ارزش مصرف برای ویدیوهای بعدی که توشون قراره در مورد مسائل اقتصادی بیشتر صحبت کنم لازم بود. به زودی در مورد تورم، نقش بانک مرکزی توی تولید یا کنترل فساد و تأثیر اقتصاد توی سیاست و جامعه ویدیوهای جدید میسازم. پس اگه هنوز مشترک این کانال نیستین، همین‌جا سابسکرایب کنین تا ویدیوهای جدید رو از دست ندین.

    مرسی از منبع عظیم انرژیتون و این که اونو به اشتراک می‌ذارین.

شما برای پاسخ به این جستار باید وارد تارنما شوید.